Geen helden zonder slachtoffers
Het is nota bene al bijna acht jaar geleden sinds Nederlandse militairen in Afghanistan aan het “wederopbouwen” zijn. Vanavond kwam in Pauw en Witteman Diederik van Rooijen een praatje houden over zijn nieuwe film “Stella’s Oorlog”. Zijn werk is een verhaal over onze jongens in Uruzgan, over een soldaat die terugkomt zonder zijn maatje.
Wat een verschrikkelijke, psyche verwoestende hel oorlog is weten maar weinigen. Nederland heeft gelukkig nog maar aan weinig oorlogen deelgenomen sinds onze soevereiniteit door onze buren bedreigd werd. Wat wij wel weten en steeds meer zullen ervaren is wat oorlog doet met een ander.
Enkele maanden geleden kwam op ons huisfeest een kale, zwaar beschonken jongen binnensluipen. Ik schat hem een jaartje of 28 en als ik het me goed herinner noemde hij zichzelf Diederik (wat een toeval). Ondanks dat hij gewoon zijn gymnasium voltooid had is hij nooit gaan studeren. Diederik was misschien een beetje de weg kwijt, daar hebben meer jonge schoolverlaters last van maar in ieder geval wist hij dat hij een spannend leven wilde gaan leiden. Op kantoor zitten is immers voor mietjes.
Misschien als Diederik niet naar Afghanistan was geweest hoefde hij mij niet te vertellen over hoe de overlevingsdrang zich van je meester maakt wanneer er op je geschoten wordt. Het maakt niet uit of je weet hoe je moet vechten want je lijf begint te beven van de adrenaline en je blik staat spontaan op oneindig. Dat Diederik helemaal stijf stond van de alcohol en met z’n overlevingsblik strak langs me heen keek terwijl zijn verhaal monotoon uit zijn mond liet druilen gaf het allemaal een extra realistisch tintje. Ik kon gewoon niet uitmaken of hij nou aan de speed zat of dat hij allemaal Talibani’s voor zich begon te zien of allebei. De jonge veteraan heb ik maar snel een prettige avond gewenst en mijn huisgenootjes heb ik gevraagd de kale jongen geen bier meer te geven. De volgende dag hoorde ik nog hoe later die avond Diederik geprobeerd heeft een aantal mensen op fysieke wijze een lesje wilde leren. Fijn zo’n held uit Afghanistan.
Wij mogen van geluk spreken dat het maar een zeer kleine minderheid is die met zo’n permanent gevoel van paraatheid rondlopen. Niemand komt uit een oorlogsgebied zonder een paar littekens in zijn karakter. In Amerika heeft bijna ieder dorp wel een paar veteranen, jong en oud. Oorlog wordt daar nog steeds als iets gezien dat helden voortbrengt. Deze helden brengen echter trauma’s met zich mee die overgedragen worden aan een volgende generatie. Het negatieve gedrag van een getraumatiseerde soldaat wordt bovendien zijdelings de maatschappij in geslingerd. Het mag dan klinken als een besmetting maar de kosten van de oorlog zijn ook meer dan alleen financieel.
Wanneer een kabinet beslist zich te mengen in andermans problemen moet zij rekening houden met het feit dat de herinneringen, diep genesteld in de ziel van ieder soldaat een nieuwe werkelijkheid met zich meebrengen. De gespannen werkelijkheid van helden en vooral van slachtoffers.
Recente reacties